محیط زیست و دوزیستان

Archive for the ‘دوزیستان ایران’ Category

در زیر جدولی از اسمی پارسی و علمی دوزیستان ایران آمده است. همچنین من براساس مطالب و اطلاعات بدست آمده من وضعیت حفاظتی را که برای هر گونه می تواند وجود داشته باشد بطور پیشنهادی ذکر نموده ام البته این پیشنهاد بر مبنای اطلاعات سایت IUCN که وضعیت این گونه ها را در سطح جهانی ذکر نموده بازیابی شده اند. در بسیاری از گونه های ایران تخریب زیستگاه ها و آلودگی عامل مهمی در کاهش جمعیت این گونه ها بوده است.

در مورد برخی گونه ها مانند سمندر تاجدار نوع وضعیت حفاظت گفته شده با نظر برخی سایت های حمایت از حیوانات متفاوت است که این با توجه به مشاهدات اینجانب از زیستگاه های در حال تخریب و یا آلودگی زیستگاهی بوده و در صورتی که دوستان نیاز به اطلاعات بیشتر در مورد تخریب ها و یا آلودگی های زیستگاهی و یا در مورد گونه های فوق دارند می توانند با بنده از طریق email تماس بگیرند.

در سایت دوزیستان که در پیوند ها آمده است جدولی از نام علمی دوزیستان ایران آورده شده من باید این جدول را در مطالب پیشین برای شما در وبلاگ قرار می‌دادم اما نیاز به کمی تغییر داشت و در نتیجه کمی زمان برد تا جدول آماده شود. در این مطلب پیش از اینکه شرحی از دیگر گونه‌ها بدهم این جدول را آورده‌ام و بزودی جدولی دیگر از نام گونه‌ها به فارسی در کنار نام علمی در وبلاگ قرار خواهم داد همچنین هرکدام از شما دوستان که اطلاعاتی در رابطه با دوزیستان ایران دارید و یا اسمی محلی آنها را می‌دانید خوشحال می شوم که انها را از طریق email و با عنوان دوزیستان ایران برای من بفرستید تا در وبلاگ با نام خودتان، آن اطلاعات را در اختیار دیگر دوستان قرار دهم.

جدول نام علمی دوزیستان ایران    

سمندر گرگانی Paradactylodon gorganensis نیز مشابه گونه قبلی بوده و از لحاظ اندازه، شکل کلی بدن و رنگ آن مانند گونه قبلی است. تنها تفاوت‌های جزیی در ساختار جمجمه و زمان تولید مثلی وجود دارد. البته برخی از متخصصین اختلافاتی را در اندازه برخی از قسمت‌های بدن بین ذو گونه ذکر کرده‌اند که تعدادی از آنها در برخی موارد جداکننده دو گونه نیستند. از سویی دیگر برخی متخصصین اعتقاد بر وجود یک گونه داشته و این نمونه را یک جمعیت جدا از گونه قبلی می دانند. در مجموع این گونه بسیار مشابه گونه قبلی بوده و همچنین تخم‌ها، لاروها و برخی حصوصیات تولید مثلی مشابه گونه قبلی است. این گونه نیز در چشمه جویبارهای کوهستانی رشته کوه‌های البرز در شمال شرقی ایران یعنی استان گلستان زیست می نماید. متاسفانه بسیاری از محققین داخل و خارج کشور به بهانه‌ی نمونه برداری‌های علمی هر ساله تعداد زیادی از لاروها و بالغین این گونه را از برخی زیستگاه‌های معروف آن صید می‌کنند بطوریکه جمعیت آن به شدت کاهش یافته ودر فهرست سرخ IUCN به عنوان گونه‌ی در معرض خطر (En) ذکر کرده است. در این جا لازم در رابطه با سایت IUCN نکاتی را متذکر شوم در این سایت شما می‌توانید نام گونه‌های در معرض خطر و به عبارت دیگر وضعیت گونه را در حال حاظر و سال‌های گذشته مشاهده نمود و همچنین برخی برنامه‌های حفاظتی در رابطه با برخی گونه‌ها را مشاهده نمود. در ضمن وضعیت هر گروه بصورت مخفف ذکر می‌گردد در ضمن در سایت تمام گروه‌ها مانند گروه در معرض خطر و … تعریف شده‌اند. آدرس این سایت در پیوند‌های روزانه قرار داده شده است.

    در مطلب پیشین اشاره‌ای به رده دوزیستان نمودیم، همچنین اشاره‌ای به راسته‌های دوزیستان ایران کردیم. با توجه به اینکه در این وبلاگ سعی شده اطلاعات دوزیستان به شکلی علمی و همچنین به زبان ساده بیان گردد و از سویی دیگر این اطلاعات مربوط به دوزیستان ایران باشد. همانطور که اشاره شد این رده در ایران دارای دو راسته دوزیستان دم‌دار و دوزیستان بی‌دم می‌باشند که راسته اول سمندرها و راسته دوم دو گروه عمده قورباغه‌ها و وزغ‌ها را شامل می‌شوند. در مجموع ایران ۲۲ گونه دوزیست دارد که اسامی علمی آنها را می‌توان در سایت amphibiaweb (آدرس سایت در لینک‌ها موجود است) مشاهده نمود. همچنین اطلاعات مفیدی در رابطه با این گونه‌ها در سایت شامل عکس، توصیف و زیست‌شناسی این گونه‌ها را می‌توان در این سایت مشاهده نمود. ۷ گونه سمندر، ۵ گونه قورباغه و ۱۰ گونه دیگر را وزغ‌ها تشکیل می‌دهند. متاسفانه بسیاری از گونه‌های دوزیستان ایران در خطر انقراض قرار دارند، چراکه زیستگاه‌های آنها در ایران در حال تخریب هستند و همچنین برخی از آنها مانن سمندر لرستانی توسط افراد سود جو و با استفاده از کمبود اطلاعات مردم بعنوان گونه‌های خارجی در آکواریوم فروشی‌ها به فروش می‌رسند که اغلب این جانوران به دلیل شرایط نامساعد زندگی پس‌ از مدتی خواهند مرد. در رابطه با صید، فروش و دیگر تهدیداتی که این جانوران را تهدید می‌کند پس از معرفی گونه‌های ایران بطور مفصل صحبت خواهیم کرد. در این مطلب یکی از گونه‌های دوزیستان را معرفی می نماییم.

 سمندر جویباری Paradactylodon persicus

این گونه یکی از دو گونه سمند جنس پاراداکتیلودون است و از گونه‌های کمیاب و در معرض خطر بوده که تنها در رشته‌کوه‌های شمالی البرز زیست می‌نماید و در دیگر مناطق ایران و دنیا یافت نمی‌گردد. رنگ بدن این گونه بنفش و با خال (لکه‌های) تیره بوده و از حشرات و لاروهای آنها و برخی از دیگر بی‌مهرگان مانند کرم‌خاکی تغذیه می‌کند. این گونه در آبهای سرد زیست می‌نماید لازم به ذکر است که تمامی سمندرها در آب و هوای مرطوب و سرد و در نیم کره شمالی زیست می‌نمایند تنها گونه سمندر که در نواحی شمالی نیم کره جنوبی زیست می‌نمایدگونه‌ای است که در ارتفاعات کوه‌های مکزیک زیست می‌نماید. حداکثر طول این گونه به حدود ۲۶ تا ۳۰ سانتی متر می‌رسد و در جویبارهای سرد کوهستانی زیست می‌نماید این گونه شب فعال بوده و در آب در بین گیاهان آبزی و زیر برگ های پوسیده درختان در جنگلهای مرطوب شمالی به جستجوی غذا می‌پردازد. اطلاعات بیشتر در رابطه با این گونه را در مطلب آینده می‌توانید مطالعه نمایید.

 ایران کشوری گسترده بوده و که تنوع بسیار گسترده ای را در آن شاهد هستیم. از یک سو شمال کشور باقیمانده جنگلهای هیرکانی بوده که راهرویی باریک و منحصر بفرد را اسجاد نموده است. تنوع زیستگاهی بالای این کشور موجب شده تا تنوع جانوری منحصر به فردی را نسبت به کشورهای همسایه ایجاد نموده است. همچنین این کشور در مسیر پراکنش جانوران بعنوان چهار راهی که دو سوی آن به دنیای قدیم (Palearctic)،یک سوی آن به آفروتروپیکال یا اتیوپی (Ethiopian) و سوی دیگر  به  اورینتال (Oriental) در علم جغرافیایی جانوری شناخته می شود. ازاینرو  گونه های جانوری گوناگونی که برخی نماینده فون جانوری مناطق جغرافیای جانوری ذکر شده و همچنین برخی گونه های بومی (endemic) هستند را می توان در این سرزمین زیبا یافت. گروهی از این جانوران که در ایران با کم لطفی مردم مواجه بوده و هستند دوزیستان می باشند. این گروه از جانوران در طبقه بندی جانوری گروهی مجزا را تشکیل داده که در اصطلاح علم جانورشناسی آنرا رده دوزیستان (Class Amphibia) می نماند. این گروه از رده خزندگان که شامل مارمولک ها، لاک پشت ها و مارها می باشد کاملا جدا می گردد. اغلب دوزیستان فاقد فلس بوده و تنها یک راسته (Order Gymnophiona or Apoda) از آنها به نام دوزیستان بدون دست و پا که ظاهری شبیه مار و یا بهتر است بگوییم شبیه به یک کرم بزرگ را دارند دارای فلس هستند این گونه ها در مناطق استوایی زیست می نمایند. از این راسته در ایران گونه ای وجود ندارد. راسته دیگر راسته دوزیستان دم دار (Order Urodela or Caudata) بوده که در ایران ۷ گونه از این گونه های بسیار زیبا زیست می نمایند و آخرین راسته این خانواده را دوزیستان بدون دم (Order Anura or Salientia) تشکیل داده که شناخته شده ترین گونه ها یعنی فورباغه ها و وزغ ها را شامل می گردد(۱۵ گونه از این راسته در ایران زیست می نماید). در آینده در رابطه با این دو راسته در ایران بیشتر صبحت خواهیم کرد.